Broedvogelinventarisatie op een uniek landgoed

In 2021 heb ik voor het eerst een broedvogelinventarisatie gedaan.
In dit prachtige gebied rondlopen en het aantal territoria van broedvogels in kaart brengen. De gegevens worden gedeeld met Sovon in het kader van het BMP-project. Het landelijk project is gestart in 1984 en is gaandeweg uitgegroeid tot een aantal deelprojecten. Het doel is de aantalsveranderingen van vrijwel alle Nederlandse broedvogelsoorten vast te leggen.
Dit project kent zijn eigen aanpak: telling van territoriale broedvogels in vast omlijnde telgebieden vastleggen. In 2016 is op dit landgoed voor het laatst een broedvogelinventarisatie gedaan door mijn voorganger. Nu heb ik het bijltje weer opgepakt en vanaf 2021 ben ik de broedvogels in kaart aan het brengen. 
In totaal loop ik twaalf inventarisatierondes per jaar, vanaf februari tot eind juni, verspreid over de weken in deze maanden. 
Soms al heel vroeg uit de veren (4.30 uur), maar dat zijn dan wel de topmomenten, alleen maar vogels om je heen (en af en toe wat eekhoorntjes of reeën).

Eerst nog even wat extra bijzonderheden over mijn eerste inventarisatiejaar in 2021. In februari liet het vuurgoudhaantje zich toen prachtig zien tijdens de korte koudegolf. De appelvinken waren ook met minstens 8 exemplaren aanwezig. Begin maart trof ik een paartje goudvink aan.
Helaas bleef het bij deze enige waarneming. Mogelijk een broedvogel op dit landgoed, maar meer waarschijnlijk broedvogel in nabijgelegen Horsten. In deze maand waren de grote bonte specht en de boomklevers heel actief om hun territorium af te bakenen. Vooral in april liet de groene specht zich horen en zelfs een paar keer zien. In mei puttertjes gezien. Daarna helaas niet meer. De jonge staartmeesjes stalen de show in mei en In juni liet de bosrietzanger zich weer prima horen en zien aan de westkant van het landgoed.

Opvallend in het inventarisatiejaar 2024 was de afwezigheid van de grauwe vliegenvanger en de kleine bonte specht. Ook de fitis was slechts sporadisch aanwezig. Weinig nesten van de blauwe reiger (twee stuks). Van de witte kwikstaart kon in niet duidelijk een territorium in kaart brengen. De groenlingen kwam ik helaas ook weinig tegen (landelijk ook vastgesteld).

Voor ik verder een lijstje zal tonen met de broedvogels die zeker hebben gebroed op dit landgoed een dankwoord aan de beheerder Dick de Vlieger, die het mogelijk maakt dat dit prachtige gebied in de Randstad op broedvogels gemonitord mag worden. Daarnaast spreek ik mijn waardering uit naar de betrokken bewoners op dit landgoed, de vrijwilligers die het landgoed helpen onderhouden en de beheerder van het prachtige kasteel die mij de gelegenheid biedt om ook rond het kasteel de vogels te observeren. Dankbaar maak ik veelvuldig gebruik van het sfeervolle restaurant Hof van Duivenvoorde, waar ik me altijd weer even kon opwarmen na mijn inventarisaties.

Graag nodig ik de Vrienden van Duivenvoorde uit om zich op te geven voor de aankomende vogelexcursie (met ook aandacht voor paddenstoelen) in februari. Kijk voor meer informatie op de website 

Dit jaar kun je me weer regelmatig aantreffen op het landgoed, gewapend met verrekijker en camera, druk bezig met het inventariseren van de aanwezige broedvogels. 

Winter op het landgoed Duivenvoorde

Wandelen in een sprookjesachtige omgeving

Het jaar 2026 is begonnen met een korte flinke koude-periode. Nederland maakt eindelijk weer eens een ouderwetse tijd door met koude nachten en flink wat sneeuw. Vooral in het noorden, oosten en midden van het land. Maar ook in Zuid-Holland zijn we getuige van een sprookjesachtige sneeuwomgeving. Een goed moment om de snowboots aan te doen en te gaan wandelen op een van de mooiste landgoederen van Zuid-Holland: Duivenvoorde. Als je op de link hieronder klikt, kun je mijn foto-reportage bekijken. Zet vooral ook het geluid aan.

Wandelen in de winter

Op zaterdag 14 februari hebben zich vijftien deelnemers verzameld bij de ingang voor een winterwandeling op het landgoed Duivenvoorde. Goed warm aangekleed, de temperatuur is rond het vriespunt en in de grijze lucht vertonen zich al kleine stukjes blauw. De meeste vrienden van Duivenvoorde hebben een verrekijker meegenomen. Ik heb gelukkig ook nog een paar reserve-kijkers bij me, die ik uitleen aan de “kijkerloze” deelnemers. Ik vertel eerst even kort wat we deze ochtend zoal zouden kunnen zien. Ik leg uit dat je de vogels kunt verdelen in zomervogels, wintervogels, jaarvogels, standvogels, trekvogels en broedvogels. Logisch dat er vandaag vooral gekeken gaat worden naar de wintervogels. Koperwieken, kramsvogels, sijsjes enz. 
Eke vertelt over  indelingen van de paddenstoelen. Zo kun je ze indelen op basis van hun ecologische rol in symbionten (boombegeleiders), saprofieten (opruimers van dood materiaal) en parasieten (ziektemakers). Daarnaast kun je ze morfologisch indelen in vormgroepen zoals plaatjeszwammen, buisjeszwammer, buikzwammen, korstmossen en trilzwammen. In deze tijd van het jaar is de kans niet zo groot dat we al deze soorten tegenkomen. Maar er is altijd wel wat te zien.
Na deze inleiding gaan we op pad. Terwijl de eerste vogel zich aandient, een grote bonte specht, breekt de zon steeds meer door en de wolken verdwijnen als sneeuw voor de zon. Dat belooft wat.
We maken een heerlijke wandeling. Luisteren naar de roepjes van de verschillende vogels. Speuren de bomen  en struiken af naar de aanwezigheid van de vogels. Merels, koolmezen, vinken worden al snel herkend. De appelvinken laten zich helaas nog niet zien rond de taxus. Maar een buizerd, dwarsgezeten door de zwarte kraai is toch ook wel bijzonder om te zien. Een boomklever kleef tegen een boomstam aan.
Een overvliegende koperwiek wordt opgevangen door een van de deelnemers, die de vogelapp Merlin gebruikt. Door enkele deelnemers wordt ook een grote gele kwikstaart ontdekt. Op onze route stuiten we op een groepje staartmezen. Wat laten deze bolletjes wol met staart zich mooi zien. Ze trekken altijd in groepjes van de ene plek naar de andere. De slechtvalk zit helaas niet op zijn bekende plek op de mast, maar het ijsvogeltje laat zich prachtig zien. Weliswaar ver weg, maar het prachtige blauw van onze blauwe flits ( zoals de ijsvogel ook wel wordt genoemd) schittert mooi in het zonlicht.
Eke wijst op de spaarzame aanwezigheid van paddenstoelen. De zwam zelf is het hele jaar aanwezig, maar paddenstoelen zijn nu schaars. Toch vinden we de nodige elfenbankjes, grijze buisjezwam (typische opruimers) en platte tonderzwam (zowel parasiet als later opruimer). Eke laat zien hoe in een open boomstronk de zwamdraden van vermoedelijk een honingzwam alles volledig overwoekerde en opvrat. De grootste boom is kansloos als deze zwam toeslaat. Wat overblijft is dood hout, wat toch ook weer leeft door de dan aanwezige opruimers. Minder dodelijk is de rododendron knopvreter die wel een knop aantast, maar de plant verder niet.
Gaaien vertonen zich tijdens onze wandeling, we zien op en rond het water de nodige ganzen en eenden. Kuifeend, krakeend, grauwe gans, grote Canadeze gans, fuut. Wat is er toch veel te zien.
Aan het eind stel ik voor om nog een poging te wagen om naar de appelvinken te zoeken, duidelijk mijn favoriete soort. Eerst zien we niets, maar als we nog even een klein ommetje maken richting het restaurant ziet Wim Budel, een van de deelnemers, als eerste een viertal appelvinken in de toppen van enkele bomen. Wat geweldig. Een vogelsoort die je hier in het westen van Nederland echt niet zo vaak tegenkomt.
Voldaan wandelen we richting het restaurant Paviljoen Duivenvoorde, daar kunnen we ons lekker opwarmen, onder het genot van een kop koffie en een heerlijke carrot cake, aangeboden door het bestuur van Vrienden van Duivenvoorde. Ik deel nog even de checklist uit en we noteren met elkaar hoeveel soorten vogels we hebben gezien. Een mooi aantal, namelijk 36 stuks. Rond twaalf uur verlaten we het sfeervolle restaurant Hof van Duivenvoorde, op weg naar huis. Wat hebben we genoten. Op naar de volgende excursie. Dan de nadruk op de eerste zomervogels. Houd de agenda maar in de gaten op de website van Vrienden van Duivenvoorde.

Paddenstoelen zoeken op het landgoed

Samen met Eke van Batenburg speuren in de natuur.

Afgelopen herfst en winter hebben Eke en ik een eerste inventarisatie gedaan van de aanwezige paddenstoelen op het landgoed. Tot onze grote verrassing zijn we heel wat soorten tegengekomen. Eke is met recht een kenner op het gebied van paddenstoelen. Ik weet er nog veel te weinig van, maar samen komen we een heel eind met het op naam brengen van deze, voor sommigen wat mysterieuze leefgemeenschap. Het hele jaar door komen er paddenstoelen voor, maar in de herfst maak je toch de grootste kans om ze te zien.

Van de waargenomen soorten heb ik een presentatie gemaakt. Nieuwsgierig. Klik dan op de onderstaande link, vergroot je scherm en geniet. Na afloop kun je dan het actieve tabblad weer sluiten, dan kom je weer terug op de website.